Uitgelezen: Konvooi - Reizen naar een land in oorlog. Brief aan Tommy Wieringa.

Beste Tommy,

In het begin van uw boek laat u ons kennismaken met Jaap Scholten, een collega schrijver.  De man is niet enkel een schrijver met een pen.  Hij is ook een schrijver met een missie.  Bij het begin van de oorlog in Oekraïne begon hij met Protect Ukraine.  Via dat initiatief zamelde hij geld in om daarmee dan terreinwagens, beschermende middelen en andere medische hulpgoederen aan te kopen.  Van een paar Oekraïense brigade-eenheden ontving hij boodschappenlijstjes.  Wat gevraagd werd, moest geleverd worden.  Dat is het moment waarop u in beeld komt.  Jaap Scholten vroeg u om chauffeur te worden op de konvooien naar Oekraïne.  U zei ja.  Dit boek is het verslag van die eerste vijf konvooien.  In 2023 en 2024.

Oekraïne, daarover wilt u het hebben in uw boek.  Toch kan u niet weerstaan aan de verleiding om het heel kort over Rusland te hebben.  Dat doet u in enkele woorden.  Zo schrijft u dat van Rusland wordt gezegd dat het pas gelukkig is als iedereen net zo ongelukkig is als hij.  Van het Russische volk wordt gezegd dat het eindelijk eens in opstand moet komen tegen Poetin.  Dat is alles.  Meer woorden wenst u er niet aan vuil te maken.  U keert terug naar Oekraïne.

U laat ons kennismaken met het land.  Met Oekraïners die hun burgerleven achter zich gelaten hebben.  Die de wapens hebben opgenomen.  U hebt hen ontmoet.  U praat met de directeur-generaal van het Centraal Militair Hospitaal in Kiev.  Met de commandant van het 162^ste Bataljon.  Met de directeur van het Anticorruptie Actie Centrum.  Met een sergeant van de 36^ste Mariniersbrigade.  Met een eerste luitenant van het 420^ste Fuseliersbataljon.  Met een administrateur bij de 80^ste Brigade uit Lviv.  Met … Via hun verhalen toont u de oorlog aan de lezer.  Toont u wat de gevolgen zijn.  Voor hen.  Voor hun familie.  Voor het land.

Dit boek is evenwel ook uw verhaal.  Een verhaal dat begint met het vertrek vanuit de jachthut van Jaap in Twente.  Het wordt een verhaal van indrukken.  Van vaststellingen.  Van bezorgdheden.  Zo schrijft u over luchtaanvallen.  Over luchtalarmen.  Over doden.  Over verwoestingen.  Over doodskisten.  Over halve mensen.  Over oorlogsinvaliden.  Over de Heldenbegraafplaats.  Over martelkamers.  Over moordpartijen.  Maar net zozeer schrijft u over de Oekraïense cultuur.  Over grote schrijvers.  Over ruimte als noodzakelijk te vervullen voorwaarde voor veel menselijke verbeeldingen.  Over schoonheid en wreedheid.  Over de liberale democratie in het Westen.

U stelt vast hoe dingen in vredestijd veranderen in oorlogstijd.  Viswagens dienen voor lijkentransport.  Parkeergarages worden schuilkelders.  Boeren worden soldaten.  Gameverslaafde jongeren worden dronepiloten.  U stelt vast dat er talloos veel redenen zijn om een oorlog te beginne, maar dat het middel al vanaf de eerste dag hetzelfde is: het openen en doorboren van andere menselijke lichamen met geweld. 

U stelt vast hoe wij, ver van het front, gewend zijn aan ons luxeleventje.  Wij zijn niet voorbereid op de Russische doodsverachting waarmee Oekraïners dagelijks worden geconfronteerd.  Het ontbreekt het Westen simpelweg aan de verbeelding om zich het wrede nihilisme in het hart van het imperium te kunnen indenken.  Het Westen wordt er steeds weer door overvallen, en geeft steeds het verkeerde antwoord.

U uit uw bezorgdheid over verhalen, die aangeleverd worden vanuit Russische trollenfabrieken.  Verhalen die gretig doorverteld worden door Europese rechts-radicale politici.  Zij praten burgers defaitisme aan.  Om dat te counteren schrijft u over de geschiedenis van Oekraïne.  U laat de woorden van de Russische propaganda echoën.  Om te tonen hoe het in elkaar steekt.  Hoe het werkt.

U ergert zich over Amerika.  Over een Amerikaanse president die Russische propaganda napraat en tot deel van zijn buitenlands beleid maakt.  Over Republikeinse senatoren die via hun stemgedrag ervoor zorgen dat ze aan het front in het defensief gedrongen zijn en dat steden onbeschermd zijn tegen Russische raketten.  U ergert zich aan Thierry Baudet.  Over hoe die Nederlandse ‘politicus’ Russische desinformatie napraat en luidop verkondigt dat Oekraïne geen bestaansrecht heeft.

Terwijl u voort jakkert over de Oekraïense wegen, durft u vooruit te kijken.  Naar de toekomst van Oekraïne.  U beseft dat het land nooit meer hetzelfde zal zijn.  Het land zal nooit terugkeren naar hoe het was.  Het land heeft nu een sterkere staat.  Een sterker leger.  Het land heeft de steun van de internationale gemeenschap.  De oorlog zal al die processen versnellen.  Oorlogen zijn immers disrupters.  Zij schudden de sociale orde op en doorbreken gewoontes en structuren.  Zij brengen nieuwe energie en hervormingen met zich mee.  U schrijft dat Oekraïne ooit tot de Europese Unie zal behoren.  Het wil zich aansluiten bij de westerse moderniteit en zich niet langer schikken naar de grillen van het imperium.

Uw konvooi reikt u de bouwstenen aan om al die verhalen te brengen.  Te onderbouwen.  Aan het front levert u met het konvooi terreinwagens, beschermende middelen en andere medische hulpgoederen.  Aan het thuisfront reikt u met uw boek een uitnodiging aan om na te denken over oorlog.  Over Oekraïne.  Over Rusland.  Over Amerikaanse politiek.  Over Europese politiek.  Over Nederlandse politiek.

Beste Tommy.  Wat u schrijft, speelt zich niet af in het geruststellende verleden.  Het gebeurt nu.  Op dit moment.  Vandaag is het oorlog.  Dat dringt moeilijk door.  Meer nog, wij lijken het van ons weg te duwen.  Omdat wij het niet gewoon zijn.  Al tachtig jaar leven wij in vrede.  In haar nieuwste boek noemt Caroline de Gruyter ons zondagskinderen.  Het werd zelfs de titel van haar nieuwste boek.  Uw boek schudt ons wakker.  U toont ons wat oorlog is.  Wat oorlog doet.  In heldere, soms poëtische, bewoordingen.  Soms scherp.  Soms mild.  In de hoop om zo onze verbeelding aan te scherpen en het juiste te doen.  Voor dat alles wil ik u graag van ganser harte danken.  Dank dus.  Dank.  Dank.  Dank.

Met vriendelijke groeten.