Beste Tijl,
Uw debuutroman is een succes. Het won de Boon Literatuurprijs 2026. Het boek stond op de shortlist van de Boekenbon Literatuurprijs 2025. Het haalde de longlist van de Hebban debuutprijs 2026. En, om het lijstje helemaal volledig te maken, maakt uw roman kans op de Bronzen Uil 2026. U en ik weten evenwel nog niet of uw boek die prestigieuze prijs zal binnenhalen. Het verdict valt op 28 november. Al die prijzen en nominaties zetten mij aan tot het lezen van uw boek. Nieuwsgierigheid, u weet wel. Intussen heb ik uw boek gelezen. Dat lezen bleef niet zonder gevolgen. Twee dingen meende ik te moeten doen. Een eerste ding was het uitbrengen van mijn stem. Dat heb ik gedaan. In de hoop dat ik uw boek op die manier een stapje dichter bij de Bronzen Uil breng. Een tweede ding was het schrijven van een brief, aan u gericht. Want dat is wat ik doe telkens als ik een goed boek gelezen heb. Die brief is wat ik nu aan het tikken ben.
Een naakte molrat. Dat beestje kende ik helemaal niet. Het bestaan van deze diersoort was mij totaal onbekend. Toch kiest u dat beestje uit als hoofdrolspeler in uw debuutroman. De molrat wordt vanuit de Hoorn van Afrika naar Brussel gestuurd. Met een missie. Een missie als deel van het grotere Plan. Wat die missie is, blijft vaag. In haar nest onder het Vaderlandsplein wacht de molrat op haar instructies. Maar die komen niet. Om de tijd te doden, gaat de molrat op onderzoek. Ondergronds. Zij graaft een gangenstelsel. Zij knaagt aan infrastructuur. De gevolgen van dit graaf- en knaagwerk blijven niet uit. Er ontstaan zinkgaten. Brokstukken van tunnels vallen naar beneden. Gebouwen komen op onvaste grond te staan. De Brusselaars worden gek. Gaan op zoek naar die ene dader of collectief van daders. Complottheorieën steken de kop op. Brussel wordt gek.
Niet enkel is de molrat de hoofdrolspeler. U geeft de molrat ook het woord. Zij vertelt haar verhaal. Dat doet zij heel gestructureerd. Afwisselend vertelt zij over haar leven in Afrika en over haar activiteiten in Brussel. Terwijl zij vertelt, vat ik een sympathie op voor de molrat. In haar verhalen over het nestleven in Afrika meen ik enkele gelijkenissen met onze maatschappij te mogen noteren. Maar eerder word ik getroffen door de verschillen. Eén van die verschillen is de solidariteit. Het collectivisme. Het lijkt wel alsof de molrat door haar getuigenis de mens wil inspireren. Alsof zij de mens wil aanzetten tot actie.
Vanuit Afrika hebben de molratten de mens geobserveerd. De homo sapiens. Die observaties maken deel uit van het Plan. Wat de molratten hopen te bewerkstelligen is het herschalen van het soortelijk gewicht van de mens. Het stoppen van de aanslag op de aarde door de mens. Andere diersoorten zijn hen al voorgegaan in verstoring en sabotage. De Aziatische hoornaars. De rode vuurmieren. De woestijnsprinkhanen. De alpaca’s.
De instructies blijven uit. Tijdens die wachttijd raakt de molrat in gesprek met een mens. Een klimaatactiviste. Zij sluiten een verbond. Werken samen in hun acties. In hun verzet. Want beiden hebben uiteindelijk hetzelfde doel. Het redden van de aarde. Het redden van de soort. Jawel, dit boek gaat over de klimaatverandering. Dat zou potentiële lezers kunnen afschrikken. Als dat zo zou zijn, zou dat alleen maar jammer zijn. Want dat hoeft helemaal niet. Lezers hoeven zich helemaal niet te laten afschrikken. Wat u brengt dat verhaal op een bijzonder originele manier. U laat een dier naar de wereld kijken. Een dier dat in de verdrukking komt. Die invalshoek maakt het verhaal bijzonder interessant. Maakt het verhaal boeiend en uniek.
Terwijl ik uw boek lees, moet ik denken aan de Fabels van Jean de la Fontaine. Want in uw boek lees ik een zekere maatschappijkritiek. In uw boek lees ik een uitnodiging tot reflecteren over onze maatschappij. Over onze manier van samenleven. Want in onze samenleving lopen wel dingen behoorlijk verkeerd. Dat kunnen we opmaken uit de rake observaties van de molrat. Aan haar nest kijkt zij over de stad. Zij kijkt naar de mens. Zij houdt diezelfde mens een spiegel voor. In haar verslag. In haar gesprekken met de klimaatactiviste. Het lijkt alsof u een vervolg breit aan de Fabels van de la Fontaine. Met een heel urgente boodschap. Op een heel unieke wijze.
Wat de naakte molrat was, kon ik mij niet precies voorstellen. Ik moest denken aan een naakte kat. Die kattensoort ken ik wel. Ik moet bekennen, die soort behoort niet meteen tot mijn favorieten. Om mijn beleving van uw boek zo intact mogelijk te houden, ging ik niet kijken op het wereldwijde web. Ik ging niet zoeken naar een afbeelding. Die afbeelding kreeg ik heel onverwachts bij een aflevering van de Slimste Mens ter Wereld. In die aflevering was uw molrat onderwerp van een vraag. Daarbij kregen de deelnemers en dus ook de kijkers een afbeelding van het beestje te zien. Eindelijk maakte ik kennis met de molrat. Met uw hoofdrolspeler. Met uw boodschapper.
Beste Tijl. Ik was mij niet bewust van het woord. Dat ene woord leerde ik pas onlangs kennen. Leeswee. Dat is een gevoel van verdriet, gemis of heimwee dat de lezer ervaart wanneer hij of zij een mooi boek uitgelezen hebt. Bij vele boeken had ik dat gevoel. Een gevoel dat ik tot heel recent niet kon benoemen. Nu kan ik het wel. Bij uw boek ervaarde ik leeswee. Als mij iemand zou vragen naar een precieze omschrijving van het woord, zou ik het best wel kunnen. Als diezelfde persoon mij ook zou vragen naar een voorbeeld, zou ik het nu weten. Ik zou uw boek noemen. Omdat het een unieke, spannende en verrassende leeservaring is. Voor die leeservaring wil ik u danken. Van ganser harte. Dank dus. Dank. Dank. Dank.
Met vriendelijke groeten.
Reactie plaatsen
Reacties